167پاىبند بود و تا زمانى كه طرف مقابل نقض عهد نمىكرد، بر تعهد خويش استوار بود. نمونههايى از وفاى پيامبراسلام به پيمانها گوياى اين مدعاست:
1. در زمان جاهليت، جمعى از جوانمردان قريش براى دفاع از حقوق مظلومان، پيمانى به نام «حلف الفضول» بستند. يكى از شركت كنندگان در اين پيمان، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بود. او نه تنها پيش از بعثت، با تمام وجود به اين پيمان وفادار بود، بلكه پس از آن نيز هرگاه از آن ياد مىكرد، مىفرمود: من حاضر نيستم پيمان خود را بشكنم؛ اگرچه در مقابل آن، گرانبهاترين نعمت را در اختيار من قرار دهند. 1
2. عمار ياسر مىگويد: من گوسفندان خودمان را مىچرانيدم و محمد صلى الله عليه و آله نيز شبانى مىكرد. روزى به وى گفتم: من در «فجّ» چراگاه خوبى سراغ دارم؛ حاضرى فردا به آنجا برويم؟ فرمود: بله. صبح كه آمدم، ديدم محمد صلى الله عليه و آله پيش از من آمده، ولى گوسفندانش را به چراگاه نبرده است. پرسيدم: پس چرا ايستادهاى؟ فرمود: من با توعهد كردم كه گوسفندانمان را با هم بچرانيم.
دوست نداشتم خلاف وعده عمل كنم و گوسفندانم را پيش از تو بچرانم. 2
3. ماه ذىقعده بود كه پيامبر تصميم گرفت به قصد عمره راهى مكه شود.
از ديگر مسلمانان نيز دعوت كرد تا همراه او باشند. رسول خدا صلى الله عليه و آله با جمعى كه همراه او بودند، به سوى مكه حركت كرد. در ميانه راه به آن حضرت خبر دادند قريشيان كه از حركت شما خبردار شدهاند، خود را براى جنگ آماده كرده و در ذى طوىٰ مستقر شدهاند. آنان سوگند ياد كردهاند كه نگذارند شما وارد مكه شويد. از آنجا كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله براى جنگ حركت نكرده بود و