142بدانيد، آداب زيارت و واجبات آن را فرا بگيريد و به آن عمل كنيد.

مردم در ذيل همين آيات روايت است كه اگر حيوان وحشى و پرنده داخل حرم شد از اين كه مورد حمله قرار گيرد يا اذيت شود در امان است. ¹ و باز در حديث است كه جنايتكار اگر فرار كرد و وارد حرم شد نمى‌توان آن را در حرم دستگير كرد. ² خداوند بسيار بر ما منت نهاده كه چنين توفيقى نصيب ما كرده است تا در حرم امن او وارد شويم، مقام ابراهيم را كه آيه روشن الهى است ببينيم، همان سنگى كه حضرت ابراهيم بر آن ايستاد و جاى پاى حضرت در سنگ باقى ماند. ³ وقتى وارد مكه شديم آن جاى پا كه كاملاً محسوس است را مى‌توانيد ببينيد.

مردم بدانيد خداوند هيچ عبادتى را به اين شكل به خود نسبت نداده است كه اينجا فرموده: «لِلّٰهِ » يعنى مختص به خداست، مال خداست، حق خداست «عَلَى النّٰاسِ » بر عهده مردم است، تكليف مردم است.

در حديث است كه خداوند حج را قرار داد تا مردم براى مردن آماده شوند و به مرگ و قبر و مبعوث شدن و قيامت اشاره داشته باشد. ⁴

وقتى وارد مسجد شجره شديد و محرم شديد مى‌بينيد كه هركس به خويش مشغول است و كسى به فكر ديگرى نيست، و وقتى به طواف كعبه مشغول شديد مى‌بينيد كه واقعاً نمودى از صحنه قيامت است، همه كنار