155دويست ذراع بوده است. ¹ ابن‌بطوطه، جهانگرد مسلمان كه حدود سالهاى 725 هجرى قمرى به حجّ مشرّف شده است، گزارش مى‌كند كه طول مسجد در زمان مهدى عبّاسى به سيصد ذراع رسيد. «توسعۀ مسجد (به جز سطح اندكى كه در زمان عمر و عثمان به آن اضافه شده) همواره به سمت مخالف قبله و به عبارتى در پشت مكان مسجد اوّليّه و مكان دفن پيامبر اكرم(ص) بوده است. گويا مدام اين موضوع به مؤمنين گوشزد مى‌شود كه مقتداى توسعه‌ها، همان سطح اوّليۀ مسجد در زمان پيامبرص است. و به اين ترتيب نمازگزاران (به طور نمادين) همواره به اقتداى پيامبر خويش نماز را بر پا مى‌دارند. اين ويژگى بسيار مهمّى است كه از ميزان احترام به جهت قبله و مرقد و مسجد پيامبر در نظر مسلمانان حكايت مى‌نمايد. اين روش به اقتداى نمادينِ توسعه‌هاى مسجد در ادوار مختلف به الگو و جايگاه اوّليۀ خويش، به اقتداى نمادين مسلمانان به پيامبرشانص در همۀ اعصار، و به حفاظت و احترام مسجد اصلى و فراهم آوردن امكان شناخت و تمايز آن با توسعه‌هاى بعدى گواهى مى‌دهد.» ² توسعۀ اوّل دوران معاصر مساحت آن را به 18624 متر مربّع رساند، ³ و اكنون پس از توسعه‌هاى اخير مساحت ساختمان آن به 98326 متر مربّع رسيده است. توضيح اين كه در حال حاضر با احتساب سطح قسمت‌هايى از سقف مسجدالنّبى كه مى‌توانند براى نماز جماعت مورد استفاده قرار گيرند، 156576 متر مربّع در اختيار