148در يك كلام خاتم پيامبران الهى و آخرين سفير و رابط مستقيم خداوند و بندگانش بود، ابتر و ناقص خواهد بود، كه خود فرموده است: پس از انجام مناسك حجّ به زيارت ما بياييد، و حجّ خود را با زيارت ما تمام كنيد؛ زيارت حضرت محمّدبن‌عبدالله، خاتم‌النّبيّين در مدينۀ منوّره.

شتافتن به مدينه و زيارت پيامبر(ص) و فرزندانش(ع) در آن شهر، ريشه در سخنان پيامبر اكرم(ص) و ائمّه دارد. در خبر است كه پيامبر خدا(ص) فرموده است: «هر كه به حجّ آيد و مرا در مدينه زيارت نكند، بر من ستم كرده است.» ¹ از امام محمّدباقر(ع) نيز منقول است كه «همانا مردم دستور دارند كه گرد كعبه طواف كنند و سپس سوى ما كوچ كنند و ولايت و دوستى خود را به ما اعلام دارند و يارى خود را نسبت به ما عرضه كنند.» ² همچنين امام باقر(ع) «در پاسخ كسى كه عرض كرد: آيا ابتداى سفر حجّ را مدينه قرار دهم يا مكّه، فرمود:

«إِبْدَءْ بِمَكَّه وَ اخْتِمْ بِالْمَدينَة فَإِنَّهُ أَفْضَل.» ³ و به اين ترتيب، يادى اجمالى از مدينه و صاحبِ مدينه، پيامبر اكرم،(ص) حُسن ختام اين وجيزه (در اين فصل و فصل بعد) خواهد بود. با اين اعتراف كه همچون فصول پيشين، اداى حقّ موضوع آن گونه كه بايد، خارج از توان و بضاعت اندك است، امّا:

آب دريا را اگر نتوان كشيد هم به قدر تشنگى بايد چشيد

شايد بتوان گفت كه بسيارى از ابعاد شخصيّت عظيم پيامبر