100 لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً» ¹ مى‌فهمد كه به دنبال سراب حركت كرده است، و تمام توانش را در اين راه صرف كرد ولى عطش همچنان باقى ماند، چون سراب هم رفع عطش نمى‌كند.

يا آب هست، ولى براى رسيدن به آن، به وسيله‌اى متوسل نيست و مانند كسى است كه: «كَبٰاسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمٰاءِ لِيَبْلُغَ فٰاهُ وَ مٰا هُوَ بِبٰالِغِهِ » ² انسان تشنه‌اى كه از دور دست بر آب دارد، همواره تشنه است، آب را مى‌بيند ولى به سمت آب حركت نمى‌كند، دست را باز كرده كه آب به دهانش برسد و چون از دور دستى بر چشمه‌سار دارد همواره عطشان است يا دو دست را به دو لبۀ چاه گذاشته و سر در دهان چاه فرو برده كه زبانش را به آب چاه برساند ولى نه طنابى داد و نه دلوى؛ چون «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّٰهِ » ³ براى او مطرح نبوده است. كافر اين چنين است. او دنيا را مى‌خواهد و هيچ بهرۀ معنوى ندارد.

صالحان چه كسانى هستند؟

بعضى از زائران بيت خدا كه مناسك منى را انجام داده‌اند، از خداوند حسنۀ دنيا و آخرت مى‌خواهند و خدا نيز عطا مى‌كند: «وَ آتَيْنٰاهُ فِي الدُّنْيٰا حَسَنَةً وَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصّٰالِحِينَ » ⁴ ما در دنيا به او حسنه داده‌ايم، و در آخرت به صالحين ملحق خواهد شد.

درباره گروه دوم فرمود: «أُولٰئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمّٰا كَسَبُوا وَ اللّٰهُ سَرِيعُ الْحِسٰابِ » ⁵ و اين حسنه را هم در جاى ديگر، قرآن بازگو فرموده است:

حسنه، همان مزد رسالت نبى اكرم - عليه آلاف التحية و الثناء - است. «قُلْ لاٰ أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبىٰ وَ مَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهٰا