281بنابراين، بسيار بجا و لازم است كه دوستان سفر، در هر حال
مواظب رفتار و گفتار خود باشند و چنانچه كوچكترين نقطۀ تاريكى ديدند فوراً آن را با عذرخواهى جبران نمايند و سعى كنند كه بعد از بازگشت مطلبى را نقل نكنند، كه از نشانههاى همسفر خوب آن است كه ناگوارىهاى سفر را بعد از مراجعت بازگو ننمايد.
خدمتگزاران
لازم است در پايان سفر از خدمت گزاران بخصوص تشكر شود، از مسؤولين و تدارك كنندگان عذرخواهى شود كه اجر زحمت آنان از پاداش عبادات شما كمتر نيست، زيرا قدرت عبادت شما در سايه تأمين و تدارك و تهيه غذايى بوده كه آن زحمتكشان به وجود آوردهاند.
در حديث مىخوانيم كه: روز قيامت خداوند به گروهى مىفرمايد شما شكرگزارى مرا ننموديد؛ زيرا از خدمات بندگانم تشكر نكرديد 1.
در دعاى مكارمالاخلاق امام سجاد(عليهالسّلام) از خداوند مىخواهد كه توفيق تشكر از مردم را به او مرحمت فرمايد:
«وَ انْ اشْكُرَ الْحَسَنَةَ» 2. از خدمه و مدير كاروان و صاحبخانه و مسؤولين هواپيمايى و گمرك و بهدارى و بانك و امدادگران و پزشكان و روحانيون و تمام دستاندركاران اين سفر الهى بايد تشكر كرد و خيال نكنيم چون آنان در برابر زحمات مزدى مىگيرند و يا مجانى به حج مىآيند ما بايد ارباب مآبانه با آنها برخورد نماييم.