153مصارفى كه قرآن فرموده است (صرف خود و اطعام فقرا كردن)؛ برسانند. دامنۀ بحث را جمع كنيم و وارد جنبۀ ديگر قربانى شويم كه از همه مهم‌تر است.

4 - تقوا.

هدف اصلى در مسألۀ قربانى، رسيدن به مقام عالى تقوا است، قرآن در اين زمينه مى‌فرمايد: «لَنْ يَنٰالَ اللّٰهَ لُحُومُهٰا وَ لاٰ دِمٰاؤُهٰا وَ لٰكِنْ يَنٰالُهُ التَّقْوىٰ مِنْكُمْ » ¹، اين قربانيان كه زائران خانۀ خدا به هنگام توقف در منى ذبح مى‌كنند، گوشت يا خون آن‌ها به خدا نمى‌رسد، بلكه هدف از قربانى، شكوفا شدن روح ايثار، و نشان دادن مقدار عشق و قرب به خدا و تقوا است. آرى، خداوند جسم نيست كه نيازى به گوشت داشته باشد و هرگز خون اين قربانى‌ها هم به او نمى‌رسد. (چون بت‌پرستان خون حيوان قربانى را به سر و صورت بت‌ها مى‌ماليدند) ² آرى، گذشت از مال در راه خدا و براى خدا و با نام خداوند، عامل شكوفايى روحيۀ تقوا است.

از ماجراى ذبح قربانى، چهار اصل استفاده شد كه بار ديگر فهرست آن را در اينجا مى‌آوريم:

1 - قربانى، كمك رسانى به دامداران حجاز است.

2 - قربانگاه، همچون كعبه از شعائر الهى و سيماى ايثار عاشقان خدا است.

3 - استفاده كردن از گوشت‌هاى قربانى هم غذايى براى حجاج و هم