117جالب اين كه در دنبالۀ حديث، جملۀ «الاّ اهل التَّبعات» آمده است، يعنى اين عفو خداوند، شامل افرادى كه حق مردم را از بين بردهاند، نمىشود.
در حديث مىخوانيم، دليل آن كه به اين سرزمين عرفات مىگويند، آن است كه حضرت آدم (عليه السّلام) در آن به گناه خود اعتراف نمود 1، وجبرئيل به حضرت ابراهيم (عليه السّلام) گفت: «اعترف بذنبك واعرف مناسكك» «در اينجا به گناه خود اعتراف كن، و با مناسك خود آشنا شو». 2
خوشا به حال كسى كه پس از غروب عرفه كه از گناهان پك شده است، بار ديگر دور گناه نگردد، امام صادق (عليهالسّلام) فرمود: هنگامى كه روز عرفه به پايان انجاميد و شب فرا رسيد، فرشتگان به دوش انسان زده و مىگويند: اى زائر خانۀ خدا، گذشتههاى تو بخشيده شد، مواظب باش كه در آينده، چگونهاى؟ 3
سلام بر كسانى كه غروب عرفه را در عرفات درك كرده، به جايى رسيدهاند كه به فرمودۀ رسول خدا (صلّى اللّٰه عليه و آله) خداوند فرشتگان را براى بخشش خود گواه گرفته، مىفرمايد:
«اُشهدكم انّى قد غفرتُ
لهم» 4، شاهد باشيد كه من همۀ كسانى را كه در اين روز شريف در اينجا آمدهاند، بخشيدم.