128روى سرزمينها در بدر و احد و خيبر و حنين و مكه... پياده شده است. و در مدينه دهروز با پيغمبر زندگى كنى و هرجا كه او رفته است بروى و همهجا على(ع) را نيز ببينى و بيابى و يكايك اصحاب را... . و حتى خانههاى اصحاب را و همهجا در مدينۀ حال، گذشتۀ مدينه را... .
و اگر بتوانى، هر جايى را در اين شهرها و كوهها و صحراها كه از او خاطرهاى دارد و نقشههاى دقيق جبهههاى بدر و احد و خندق و بنىقريظه و خيبر و فتح و حنين و طائف و... محلۀ بنىهاشم در مكه و مدينه و مسجدالنبى و خانههاى يكايك همسرانش و خانۀ فاطمه در مدينه و خانۀ خديجه و ابوطالب و مولد فاطمه و نشانههاى دقيق خانههاى ائمه و اصحاب، و نيز محلۀ نشيمن دشمنان بزرگش در مكه... آنچنان كه بتوان در وضع دگرگون شدۀ مكه و مدينه و طائف امروز، تصوير دقيق محيط شهر و زندگى اجتماعى و خانوادگى پيامبر را در ذهن مجسّم ساخت و تاريخ را زنده ديد و خود را در آن زمان و مكان و اوضاع و احوال كه با جان ما پيوند دارد، حسّ كرد...». 1
مزارهاى مدينه
گرچه هدف از بحث ما در اين نوشته، خود زيارت و فلسفه و سازندگىهاى آن است نه تاريخچۀ مزارها و نه جغرافياى شهرهاى زيارتى، ليكن دانستن اين خصوصيات، در بهرهورى از زيارت مؤثرتر است و آنكه براى زيارت به مدينه يا هر شهر مقدس ديگر مىرود، اگر بداند كه در آنجا چه كسانى مدفونند و چه گوهرهاى تابناكى در زير خاك خفتهاند و چه خورشيدهاى الهامبخشى به فروغافشانى در اعصار و قرون وبراى نسلها مشغولند، سود بيشترى از زيارت خواهد برد.
در مدينه، غير از حرم خود پيامبر كه مدفن آن وجود پاك و آن دُرّ يكتاى وجود است، و غير از قبر بىنشان حضرتفاطمه(عليها السلام) كه بهقول معروف و مشهور، در همان «روضۀ نبوى» است، قبرستان بقيع وجود دارد. گرچه پس از استيلاى وهّابىها بر عربستان، آثار و بقايا و قبهها و مزارهاى زيادى را در مكه و مدينه از بين برده و اهانتها