78مكه، امّ‌القُرى ¹ و الگوى مدينۀ فاضله است. ابراهيم خليل‌الرحمان(ع) بنيانگذار كعبه و معمار تمدّن، اساس مدينۀ فاضله را بر چهار ركن و حول يك محور مركزى تنظيم و آنها را از خداوند درخواست كرد. دعاى آن حضرت در اين بار چنين بود:

1. پروردگارا! اين سرزمين را «شهر» و معمور كن؛ رَبِّ اجْعَلْ هٰذٰا بَلَداً . ²

2. «امنيّت» آن را تأمين كن؛ رَبِّ اجْعَلْ هٰذٰا بَلَداً آمِناً . ³

3. ساكنان آن را از «اقتصاد سالم» بهره‌مند كن؛ وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرٰاتِ . ⁴

4. دل‌هاى عده‌اى را مشتاق پيشوايان اين سرزمين كن تا به سويشان مهاجرت كنند؛ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النّٰاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ ⁵؛ زيرا تحقق مدينۀ فاضله در سايۀ «گرايش دل‌هاى مردم به رهبران سياستمدار و فرزانه» آن است. صِرف امنيت و نيز فراوانى نعمت، در عين لازم بودن، براى حضور مردم كافى نيست؛ زيرا همين امنيت و وفور نعمت در اقليم‌هاى ديگر يافت مى‌شود، بلكه عمدۀ گرايش مردمى و انعطاف تودۀ انسان‌ها و كشش قلوب آنان جلب ثمرۀ دل‌ها، يعنى محبت ⁶ است. از اين‌رو حضرت‌ابراهيم(ع) ضمن دعاهاى قبلى راجع به امنيت و اقتصاد، گرايش دل‌هاى عده‌اى از مردم را از خداوند طلب كرد.

5. محور اصلى، كه اين چهار ركن در مدار آن مى‌گردد و ضامن تأمين و تحكيم و بقاى امنيت و آرامش و سلامت اقتصادى جامعه است، حكومتى است كه بر اساس وحى و در سايۀ رهبرىِ انسان كامل تشكيل شده باشد. از اين‌رو حضرت ابراهيم(ع) از خداوند خواست كه در ميان نسل او پيامبرى از خودشان برانگيزد تا...؛ رَبَّنٰا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيٰاتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ . ⁷