1) «حج» در لغت، قصد مكرر را گويند و در اصطلاحْ قصد انجام اعمالى مخصوص در ايامى مشخص، در سرزمين مكه است. «عُمره» در لغت به معناى زيارت است و «اعتمَرَ» يعنى «زارَ» (مجمع البحرين، ج 2، ص 1270 (عمر)) و چون زيارت، باعث آبادانى زيارتگاه است از زيارت بيت‌الله الحرام به عنوان عمره و اعتمار ياد شده است. حج و عمره، اعمالى تعبدى است نه توصلى؛ چنان‌كه اين نكته از كلمه «لله» در آيۀ شريفۀ وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلّٰهِ (سورۀ بقره، آيۀ 196) استفاده مى‌شود. البته اين اعمال تعبدى، منافعى نيز در بر دارد؛ وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ * لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ (سورۀ حج، آيات 27-28) و اينْ منافى با تعبدى بودن، يا مستلزم توصلى بودن آنها نيست. حج سه قسم است: تمتع، قِران و افراد. حج تمتع از دو عبادتْ تركيب يافته است: يكى عمرۀ تمتع و ديگرى حج تمتع. عمرۀ تمتع بر حج تمتعْ مقدم است و پنج جزء دارد: يكم، احرام. دوم، طواف كعبه. سوم، نماز طواف. چهارم، سعى بين كوه صفا و مروه. پنجم، تقصير، يعنى گرفتن قدرى از مو يا ناخن. حج تمتع داراى سيزده عمل است: يكم، احرام بستن در مكه. دوم، وقوف به عرفات. سوم، وقوف به مشعرالحرام. چهارم، انداختن سنگريزه به جمرۀ عقبه در منا. پنجم، قربانى در منا. ششم، تراشيدن سر يا تقصير كردن در منا. هفتم، طواف زيارت در مكه. هشتم، نماز طواف. نهم، سعى بين صفا و مروه. دهم، طواف نساء. يازدهم، نماز طواف نساء. دوازدهم، ماندن در منا شب‌هاى يازدهم و دوازدهم. برخى حج‌گزاران شب سيزدهم را نيز بايد در منا بمانند. سيزدهم، رمى جمرات سه‌گانه در روزهاى يازدهم و دوازدهم. اشخاصى كه شب سيزدهم در منا مانده‌اند روز سيزدهم نيز بايد رمى جمرات كنند. عمرۀ مفرده افزون بر اعمالى كه براى عمرۀ تمتع ذكر شد دو عمل واجب ديگر نيز دارد: يكى طواف نساء و ديگرى نماز طواف نساء. اين دو عمل بايد پس از تقصير يا حلق انجام شود. براى شناخت اجزا، شرايط و احكام هريك از اعمال ياد شده به كتاب‌هاى مناسك حج مراجعه شود.