190

طواف

يكى از اركان مهم حجّ و يكى از نشانه‌هاى تجسم توحيد در حج، طواف است؛ زيرا طواف بر گِرد كعبه گرچه به منزلۀ نماز است؛

«اَلطّوافُ بِالْبَيْتِ صلاةُ» ، ¹ ليكن آن عبادت ويژه‌اى است كه فَأَيْنَمٰا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ ²در آن متجلى مى‌شود، بر خلاف نمازى كه امر الهىِ وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ ³در آن متحتّم مى‌شود.

كعبه تنزّل و تمثّل عرش و در محاذات بيت معمور و عرش خدا واقع است. ⁴ پس اگر كسى به گونه‌اى شايسته، كعبه را طواف كند به بيت معمور در عالم مثال صعود مى‌كند و چنانچه وظايف آن مرحله را هم ايفا كرد، به مقام عرش اله بار مى‌يابد. بالاتر از اين، مقام عترت طاهرين(عليهم السلام) است كه حقيقت كعبه به آنها فخر مى‌كند؛ زيرا آنان بر محور «سبحان الله» و «الحمدلله» و «لاإله إلاّ الله» و «الله أكبر» طواف و عبادت مى‌كنند.

خداى سبحان براى اينكه انسان فرشته‌خو شده و آثار فرشتگان در او ظاهر شود، همان‌طور كه با دستور روزه گرفتن از انسان‌ها مى‌خواهد تا همان فرشتگان، از كارهاى حيوانى حَذَر كنند، همچنين با قرار دادن كعبه در زمين كه محاذى بيت‌معمور و تمثل عرش خداوند است، به انسان‌ها امر كرد تا بر گرد آن طواف كرده و نام حق را زمزمه كنند و براى خود و ديگران از خدا آمرزش بخواهند و اين‌گونه به ملائكۀ عرش الهى اقتدا كرده و بدانان شباهت پيدا كنند؛ ⁵ زيرا فرشتگان، به ويژه پس از آزمونى كه براى آنان در صحنۀ خلقت آدم(ع) و سجده براى او پيش آمد، ⁶ بر گِرد عرشْ حق را تسبيح و براى مؤمنان طلبِ