108در پرتو راهنمايى خاتم انبيا¦ زمينۀ اختلاف جاهلىِ قومى و نژادى، تا حدودى برطرف شد و رسولاكرم(ص) با اين ابتكار تاريخى، مردم را به اتحاد عمومى فراخواند و كعبه را منادى اتحاد و كانون يگانگى معرفى كرد.
اين وصف ممتاز، در رديف ديگر اوصاف برجستۀ كعبه مىدرخشد و آن را مدرسۀ توحيد، اتحاد و وحدت مىكند؛ زيرا خانهاى كه مورد تقديس ملتى باشد و همگان در ساختن آن سهيم باشند و مهمترين جزء آن با حفظ حقوق همه در جاى معين نصب شود و در نصب آن جزء مقدس پاكترين انسان كامل كه يكى از رسالتهاى مهم او تأمين وحدت مردمى است سهم تعيين كننده داشته باشد مىتواند كانون وحدت باشد.
تذكر: مبحث نخست اين فصل نيز به توضيح جايگاه محورى كعبه براى وحدت امت اسلامى اختصاص يافت.
دهم. كهنترين عبادتگاه همگانى
همۀ گسترۀ زمين سجدهگاه است؛ «جُعِلَتْ لى الأرضُ مَسْجداً وطَهُوراً» 1 و انسان از ديرباز خداى سبحان را در هر گوشهاى از زمين مىپرستيده است. اما نخستين جايگاهى كه براى عبادت جمعى و پرستش گروهى اختصاص يافت، كعبه است؛ إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبٰارَكاً وَ هُدىً لِلْعٰالَمِينَ . 2 كعبه با اين سابقه مقدس و اين پيشينۀ مبارك بر بيتالمقدس شرف تقدّم يافت و قبلۀ جهانيان شد و با استدلال به همين پيشينه به هنگام نزول وحى الهى دربارۀ تغيير قبله از بيتالمقدس به كعبۀ معظمه، به اعتراض يهوديان بر اسلام، كه به قداست و قدمت بيتالمقدس استناد جُستند، پاسخ داده شد كه كعبۀ مُطهّر، نخستين و كهنترين خانهاى است كه براى مردم بنيان نهاده شده است.
شايد از همينروست كه كعبه را «بيت عتيق» نيز خواندهاند؛ زيرا «عتيق» به چيزى اطلاق مىشود كه قديم و نفيس باشد و به چيزى كه قدمت ندارد و يا قديمى باشد اما از