58
سرپرست اتباع و حجاج ايرانى
در آستانۀ سقوط حكومت هاشمى در حجاز، در تاريخ شانزدهم تيرماه 1303 ه .ق. منتخبالدوله به سِمت سرپرست اتباع و حجاج ايرانى منصوب و وارد مكه گرديد، ليكن پس از روى كار آمدن عبدالعزيز و انتشار اخبارى مبنى بر تخريب اماكن مقدس دو شهر مكه و مدينه و نگرانىهايى كه در كشورهاى اسلامى به خصوص ايران بهوجود آمد و از آنجا كه هنوز حكومت سعوديان استقرار لازم را نداشت، عبدالعزيز اين اخبار را تكذيب و از دولتهاى اسلامى مىخواست تا نمايندگانى را براى پيگيرى موضوع به حجاز اعزام دارند. ايران از جمله اولين كشورهايى بود كه هيأتى مركب از غفارخان جلالالسلطنه (وزير مختار ايران در مصر) و حبيباللّٰه خان هويدا به حجاز اعزام كرد و اين هيأت در تاريخ 1304/6/24 ه .ق. وارد جده گرديد. 1
عبدالعزيز پذيرايى گرمى از اين هيأت بهعمل آورده و براساس گزارش هويدا اظهار تمايل زيادى به نزديكى با ايران از خود نشان مىداد، هويدا در اين زمينه چنين مىنويسد:
«... يك شبانه روز در بحره متوقف و دو دفعه با ابن سعود ملاقات شد. فوقالعاده احترام و محبت نمود و هر دفعه خيلى اظهار ميل به تقرب به دولت عليّه مىكرد و مىگفت: ما با