36اين احاديث كه به عنوان نمونه نقل شد و با اسناد متعددى كه بسيارى از آنها صحيح است، در كتب احاديث آمده، بيانگر اين حقيقت است كه توسل به انبيا و اوليا و سائلان درگاه ربوبى، امرى ممدوح است كه باعث تقرّب بيشتر بنده به خداوند مىشود و خود پيامبر صلى الله عليه و آله به نبوّت خود و انبياى گذشته توسل جسته است و به مردم تعليم داده كه هنگام دعا و نيايش و حاجت خواهى از خدا، به مقربان درگاه او توسل كنند.
مطلبى كه بايد در اين جا مورد توجه قرار گيرد، اين است كه در مقام توسل به انبيا و اوليا، فرقى بين زنده و مردۀ آنها نيست؛ زيرا كسى كه به آنها توسل مىجويد، جاه، منزلت، مرتبه و مقامى را كه آنها در پيشگاه خدا دارند، وسيله قرار مىدهد و اين جاه و منزلت همواره براى آنها ثابت است - چه در حال حيات و چه در عالم برزخ و چه در روز قيامت - و هرگز كسى به قدرت ظاهرى - جسمانى - انبيا و اوليا متوسل نمىشود تا گفته شود كه پس از مرگ كارى از آنها ساخته نيست، بلكه منظور، توسل به همان مقام و عظمت آنها نزد خداوند است كه همواره از آن برخوردارند و لذا ديديم كه پيامبر صلى الله عليه و آله به حق انبياى گذشته توسل مىجويد و يا حضرت آدم به حق حضرت محمد صلى الله عليه و آله كه هنوز به دنيا نيامده متوسل مىشود و به طورى كه خواهيم گفت سيرۀ مسلمانان از زمان صحابه و تابعين بر