20
2 - مدينۀمنوره در عهدرسولاللّٰه صلى الله عليه و آله وخلفا(1-40 ق.)
با هجرت محمد مصطفى صلى الله عليه و آله در روز دوشنبه 12 ربيع الأول سال اول هجرى مدينه مركزيتى ارجمند و عالى يافت و نخستين عاصمه يا مركز اسلام گرديد. آمدن رسولخدا صلى الله عليه و آله موجب صلح ميان دو قبيلۀ اوس و خزرج گرديد و ميان مهاجران و انصار پيمان برادرى بسته شد و همۀ تلاشهاى فتنه انگيزانۀ يهود باد هوا شد. مسجد شريف نبوى دو بار ساخته شد؛ يك بار هنگامى كه به مدينه تشريف آورد و بار ديگر هنگامى كه از غزوۀ خندق باز گرديد. پيامبر صلى الله عليه و آله در اطراف مسجد به ساختن خانهها فرمان داد، و خانههاى مهاجران و انصار در اطراف مسجد بنا شد. عمر نيز مسجد شريف نبوى را توسعه داد. همچنين عثمان به توسعۀ مسجد اقدام كرد تا آنگاه كه دارالخلافۀ اسلامى در عهد على بن ابىطالب عليه السلام از مدينه به كوفه انتقال يافت.
3 - مدينۀ منوره درعهد امويان و عباسيان (40-656ق.)
با آنكه در عصر اموى مركز حكومت اسلامى از كوفه به دمشق منتقل شد. مسجد نبوى همچنان توسعه مىيافت، از جمله در عهد وليدبن عبدالملك و به دست عامل او بر