99
خداى عزّوجل قبل از زمين، آن را آفريد، سپس زمين را خلق كرد و از زير آن خانه، زمين را گسترانيد.»
از اين رو، جز آزادگان بر گرد آن نمىچرخند؛ آزادگانى از هر سلطۀ درونى و بيرونى.
اساساً كعبه مركزى است تا انسانها خود را از سلطۀ نفس امّاره و طاغوتها برهانند، تنها «احرار» شايستگى طواف بر بيت عتيق و حرّ را دارند. همانطور كه نماز، آدمى را از فحشا و منكر بازمىدارد، طواف نيز انسان را از شرك و بردگى و ظلمپذيرى آزاد مىكند؛ چرا كه انسان مأمور است بر گرد بيت عتيق طواف كند «وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ» 1
از اين بيان لطيف استفاده مىشود: خانهاى كه مملوّ از بتهاى سنگى و چوبى باشد يا در محاصرۀ مشركان و ملحدان يا مستكبران و ستمگران واقع شود، «عتيق» نيست.
با شكستن بتهاى درون كعبه و شكستن ابهت و قدرت مشركان و مستكبران و قطع ايادى آنان از اين پايگاه توحيد، بيت الله الحرام ، عتيق خواهد شد. آنگاه طواف بر آن نيز «طواف بر بيت عتيق» خواهد بود.
چگونه ممكن است «فضاى كعبه» پر از بتها و «اختيار