139مقدم داشته.
همانا مسلمانان نصف آخر آيه را اطاعت مىكنند و انجام مىدهند و قسمت ابتدايى آن را رها كردهاند!! چنانكه گوئى خداوند سبحانه و تعالى جز اداى فريضۀ دوم چيزى از ايشان نخواسته است.
هنگامى كه به خواست خدا بيدارى اين ملت فرا رسد و تقدير يارى كند، حج از بزرگترين عوامل زندگانى ايشان خواهد بود، و از خداوند متعال خواهان آن هستيم و اجابت آن بر ذات اقدسش دشوار نيست.
اگر دارندگان منزلت ونفوذ و صاحبان رأى و انديشه و كسانى كه سخنان ايشان در شهرهاى خود پذيرفته مىشود از همۀ ملل اسلام از شهرهاى دور و پراكنده اجتماع كنند، و با روحيهاى پاك و عواطفى شريف و اخلاصى كامل و ايمانى استوار، براى شناسايى يكديگر و تشكيل شورى و حفظ و افزايش نيروى حياتى، در منى انجمنى تشكيل دهند و از تشريك مساعى دريغ ندارند، پس به يقين بدانكه حكمت و فايدۀ حج كامل خواهد شد، و در اين هنگام مكه جايگاهى مىگردد براى سازمانى كه سخن مسلمانان را مىشنود و به دردهاى ايشان رسيدگى مىكند و واضح است كه براى اين اجتماع و اتفاق در كلمه و مرام اثرى خواهد بود كه در همۀ جهان مانند آن يافت نخواهد شد.
ملتهاى بيگانه كه بعضى از كشورهاى اسلامى را تصرف كردهاند، رعاياى خود را از رفتن به حج جلوگيرى مىكنند، و علت