137آن منظورى است كه خداوند متعال در حج خواستار شده است.
اينكه در حالى باشند كه ناتوانى ناتوانان و نياز نيازمندان و رنج و قيد و بند كسانى را كه راهى به دفع آن ندارند به ياد آورند، و در حالى باشند كه از رسوم عظمت و بلندمنشى و امتيازات بزرگى و ثروت و رياست فرود آمده باشند، و با اينكه در بند محكوميت و مسئوليت خداوند توانا و بلند مرتبه و دادگر هستند اعتراف نمايند، و مانند كسى باشند كه در هر حالى كه از حالات و هر لحظه از لحظات و هر شأنى از شؤون اجتماعى و فردى، بليغترين سخنران ناصح و خير خواه و راستگوترين واعظى كه خطا نمىكند و سهلانگارى ندارد، همراز و همراه آنها است و از ايشان غفلت نمىكند.
خلاصه اين كه حج مجمعى است با عظمت و بلند مرتبه و داراى استفادههاى مهم، و براى جلوگيرى از فساد و تباه كارى و صلاح انسانيت مشورتگاهى است عمومى، كه هر ساله عوض مىشود، و پايۀ آن بر اساس انديشۀ نمايندگان خصوصى و درجات نيرو و ناتوانى انتخابكنندگان گذارده نشده است، و اعضاى آن خود را از اغراض شخصى و اسباب گمراهى دور نموده و باروانى پاك در آنجا اجتماع كردهاند، و با هر يك برنامهاى است از فوائد علمى و سياسى و اجتماعى و اقتصادى كه در كشورهاى خود به كار برده و نتيجه گرفتهاند، و بهترين سازمان و انجمن و مشورتگاهى است كه در آن دربارۀ پيدايش روح يگانگى گفتگو مىكنند، و براى نزديك كردن فاصلهها و اختلافاتى كه واقع شده يا امكان دارد بين