194اين حقايق انتشار انديشۀ مهدى را در مركز سودان وادىالنيل و غرب ميانى روشن مىسازد، اما غرب سودان و قسمتهاى پايين دست آن نيز عرصهاى بود براى انتشار اين انديشه، جهت توضيح بيشتر به نكات زير اشاره مىكنيم:
الف: شيخ عثمان دان (ابن) فوديو (الفقيه)، در غرب سودان، بهسال 1804م خلافت اسلامى را تأسيس كرد، وى مردى فقيه، مجاهد، دولتمرد، نويسنده و شاعر بود، او در كتاب خود «الخبر الهادي في امور الإمام المهدي» آورده است كه: نام مهدى، همنام پيامبر صلى الله عليه و آله است و نام پدرش نيز با نام پدر پيامبر صلى الله عليه و آله مطابقت دارد و او در مشرقزمين ظاهر خواهد شد، و من اگر زنده باشم از او پيروى خواهم كرد و بر مؤمنان واجب است او را تأييد و براى نصرت او هجرت كنند.
ب: محمد بيلو بن عثمان دان فوديو در كتاب خود: «الجفر والخوافي» نوشته است كه امام مهدى در سال 1280 ه . ق ظاهر خواهد شد، و هماو در كتاب ديگرى بهنام «القول المختصر» گفته است كه مدت بين وفات «شيخ عثمان دان فوديو» و ظهور مهدى 57 سال است؛ يعنى اينكه ظهور او بهسال 1289 ه . ق خواهد بود.
ج: و همين شيخ عثمان دان دخترى داشت بهنام «مريم بنت الشيخ» بانويى بود فقيه و كتابى را بهرشتۀ تحرير درآورده كه در آن مراحل هجرت بهسوى شرق را تا سرزمين نيل، آنچنان كه از پدرش شنيده قيد كرده است، 1 همچنين محمد بيلو جملهاى شبيه روايت از پدرش نقل