97

چون درآيد نام پاك اندر دهان نه پليدى ماند و نى اندهان

(مولوى)

حج‌گزار، نبايد به گفتن چند ذكر خشك و خالى اكتفا كرده و به معنا و باطن آنها توجّه نداشته باشد. هم‌چنين حال او نبايد در اين زمان، با اوقات ديگر يكسان باشد. بلكه او همواره بايد متوجّه آفريدگار خود باشد و خود را در محضر او مشاهده كند و هنگامى كه تلبيه مى‌گويد، به خود بباوراند كه در حال گفت و گو و مناجات با خداست و دارد به دعوت ميهمانى او پاسخ مى‌دهد. بنابراين اگر خشوع و خضوع و حضور قلب را رعايت نكند و از موقعيت خود، غافل بماند، ممكن است حضرت سبحان، از او روى برگردانده و به نداى او، جواب ندهد و يا پاسخ رد بدهد.

پس بنا به گفته مرحوم بهارى همدانى رحمه الله : «در حين لبّيك‌گفتن، بايد ملتفت باشد كه اين اجابت ندايى است كه به اين متوجّه شده. اوّلاً قاصد باشد كه قبول كردم كلّ طاعتى [ را] كه از براى خداوند متعال است و ثانياً مردّد باشد كه اين عمل، از اين قبول خواهد شد يا نه». ¹

صاحب كتاب عظيم الشأن جامع السعادات گويد:

«و چون احرام بست و تلبيه «لبّيك اللهمّ لبّيك» گفت، بايد بداند كه احرام و تلبيه، اجابت نداى خداوند است و بايد به قبول شدن آن اميدوار و از ردّ شدن آن ترسناك باشد، كه مبادا جواب آيد: «لالبّيك ولاسعديك».

پس بايد ميان خوف و رجا سرگشته و متردّد باشد و از قدرت و قوّت خود