150است، كسب جمعيت از آن زلف پريشان بنماى. در مقام صعود يوم دين باشد... پس زنده‌دار دل خود را در اين شب به ياد حضرت ما «فَاِنّ إحياء هذه الليلة من اعظم القربات... [ \ احيا و بيدار ماندن در اين شب، از بزرگترين عوامل نزديكى به خداست.] و به عدد عين عين‌الجمع حصاة را جمع‌نمودن، سنّت است كه در مراتب نزول سبع و در صعود سبعين است و در حقيقت واحد است سارى در همه. چو فردا بشود، سلاح براى جهاد اكبر، صلاح است و همراه سالك بودنش، براى طى مرحلۀ مناى كعبۀ مقصود متحتّم، مبدأ و منتهاى تو، كعبۀ ما بود. مطلوب و غايت المناى ما هم تويى؛ ولى عيد وصال حقيقت، ما را قربانى قابلى سزد و قابل اين قربانى، وقتى گردى كه دوئيّت از ميانه بردارى تا طالب ديدار بر سر دارى [ شوى] . طالب و مطلوب تا يكى نشود، رخسارۀ دلدار در حجاب انيّت نهان ماند». ¹

منا

رمى جمر كردى زدى بر ديو دون سنگ؟

ابليس را راندى بدان سنگ رياضت؟

حضرت امام صادق عليه السلام فرموده‌اند:

«وَارْمِ الشَهَوات والخَساسَةِ وَالدَناءَةِ والذَّميٖمَةِ عِنْدَ رَمي الجَمَراتِ؛ ¹ شهوات و پستى‌ها و جميع صفات نكوهيده و پست را در رمى جمرات از خود دور كن».

«آن گاه كه وقوف و بيتوتۀ زائر در مشعر الحرام تمام مى‌شود، بين الطلوعين را در مرز مزدلفه مى‌ماند و بعد از طلوع آفتاب، به سمت مِنا حركت مى‌كند و دستور اين است كه هنگام حركت، متمايل به سمت چپ و راست نباشد و فاصلۀ مشعر و منا را در محدودۀ خاص طى كند و سرّش آن است كه اى حاجى در جاده و صراط مستقيم حركت كن، نه متمايل به شرق باش و نه به غرب؛ چون: «اليمين والشمال، مضلّة والطريق الوسطىٰ هى الجادّة ؛ چپ و راست انحراف است و راه وسط، همانا صراط مستقيم است». ²

حج‌گزار در منا چند عمل انجام مى‌دهد، از جمله: رمى جمرۀ عقبه، قربانى، حلق و رمى جمرات سه گانه.

كلمۀ «منا» از مادّۀ تمنى و منيه است و منيه به معناى آرزو است و لازم است در محيط منا، تمام آمال و آرزوها بر كنار شده و تنها به خداوند متعال توجّه پيدا كرد.

اى عزيز! «منا» قربانگاه عاشقان و محل اتّصال واصلان است. در اينجاست كه تو شايستگى حضور پيدا مى‌كنى و با قربانى‌كردن هواهاى نفسانى، و ذبح ذبيحه، اعمالت را به پايان مى‌برى و از جملۀ آمرزيدگان