31و به خداى واحد سر تسليم فرود آورند تا هر فردشان چون ابراهيم امتى شود؛ امتى شاهد براى ديگر انسانها.
بديهى است كه براى رسيدن به اين آگاهى و شعور و دركِ مسؤوليت، به توجيه و آموزش نياز است و عالمان و نخبگان در اين ميان نقش حياتى دارند. آنها هستند كه بايد مردمشان را به مسائل و مصالح مشترك امت آشنا سازند. در كم كردن فاصله‌ها بكوشند. خطرات دشمنان اسلام را خاطرنشان سازند. در اتخاذ موضع مشترك در برابر دشمنان اسلام و جهان استكبارى، از آيين حنيف پاسدارى كنند و توطئۀ تبليغاتى آنان را خنثى نمايند و اين هنگامى ميسر است كه مسلمانان، به‌ويژه فرهيختگان و رسالت‌داران امت، به تبادل نظريه و ارائۀ اطاعت پرداخته و از بدبينى‌ها و عقده‌ها بكاهند و در حدّ امكان، در رفع آن بكوشند و با نگاه باز و جهانشمول به مسائل بنگرند و به رايزنى در جهت مصالح امت اسلام بپردازند.
امام صادق عليه السلام با اشاره به اين فلسفۀ مهم اجتماعى حج مى‌فرمايد:
«فَجَعَلَ فِيهِ الاِجْتِمَاعَ مِنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لِيَتَعَارَفُوا...». 1
«آرى، خداوند حج را كانون تجمع مسلمانان شرق و غرب قرار داد تا با يكديگر معارفه كنند. طرح دوستى بيفكنند. در تحكيم اخوّت اسلامى بكوشند و مسائل اجتماعى خود را بازشناسند و تصميم مناسب بگيرند.»
امام‌خمينى قدس سره كه پيامهاى جاودانه‌اش در حج همواره بايد راهگشا باشد، مى‌فرمايد: