75 از آن پروانه بر فانوس، هر دم مى‌زند خود را كه خواهد با عزيز خويش در يك پيرهن باشد

به هر حال، بايد طواف انجام داد، امّا براى توجّه بيشتر به اين ركن مهم و بهره‌بردارى بهتر از آن، توجّه به اين جهات لازم است:

1- طواف قبل از اسلام

قبل از اسلام كفّار و مشركين به دور خانۀ كعبه، به روش خاصّى طواف مى‌كردند، امام صادق عليه السلام فرموده است: قبيلۀ قريش، بت‌هايى را كه دور كعبه قرار داشتند، با مِشك و عنبر تزيين و خوش‌بو كرده بودند، «يَغُوث» مقابل در كعبه قرار داشت، «يَعُوق» در جانب راست و «نَسْر» در طرف چپ، هرگاه افراد وارد مى‌شدند، در برابر «يَغُوث» به سجده مى‌افتادند، سپس در حالى كه نيم‌خيز بودند، دور «يَعوق» مى‌گرديدند و آنگاه، دور «نَسْر» مى‌چرخيدند و لبّيك مى‌گفتند... ¹

هم‌چنين امام باقر عليه السلام فرموده: آنان با بدن عريان و برهنه طواف مى‌كردند. ² و به بيان قرآن كريم، نماز مشركان زمان جاهليت صوت كشيدن و كف زدن بود. ³ و برخى هم گاهى براى اين‌كه نماز رسول‌خدا صلى الله عليه و آله را به‌هم بزنند، به‌صوت كشيدن و كف زدن اقدام مى‌كردند. ⁴

هشام بن محمّدبن سائب، معروف به ابن كلبى «متوفاى 204هجرى» مى‌نويسد: