286گرماى شديد و با تحمّل سختىهاى دردناك، 1 و صدها زجر و ستمى كه براى اسلام و مكتب توحيد كشيدند و از راه باز نماندند تا به هدف برسند، هركدام درس آموزنده است، كه بايد در پرتو حج حاصل شود، ياد آنان گرامى، و از آموزههاى مجاهدانه و فداكارانۀ آنان، جهت معرفت بيشتر و اطاعت پوياتر حدّاكثر استفاده صورت گيرد.
3- منافع عمومى
منافع عمومى حج را، قرآن كريم با عبارت: لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ... 2
كه شامل منافع مادّى و فرهنگى مىگردد، به عنوان يك فلسفۀ مهمّ حج مطرح كرده است.
امام رضا عليه السلام در تفسير اين آيه، همۀ موارد منافع و بهره ورى مادّى و معنوى حج را بدين شرح بيان فرموده است:
علت حج، به سوى خدا و به ميهمانى پروردگار باعظمت رفتن، فزونى خواستن، خارج شدن از همۀ گناهان و توبه از لغزشهاى گذشته و ازسرگرفتن اعمال نيك است، چون در اين راه مالها و پولها خرج شده، بر جسم و جان، رنج و زحمت وارد گرديده و از اعمال شهوتها و لذّتها صرفنظر شده، و اين جهات باز هم بايد استمرار يابد.
همچنين حاجى، در پرتو حج و انجام عبادت، به خداى متعال نزديك مىشود، با خضوع و خشوع، احساس امن و آرامش، و اظهار بندگى و كوچكى در پيشگاه خداوند مىكند، در گرما و سرما، و در امنيّت