167عرفات برگردد و گمان كند، مورد آمرزش خداوند متعال قرار نگرفته است.
امام باقر عليه السلام در توضيح اين سخن مىفرمايد: يعنى، كسى كه از رحمت خداوند متعال مأيوس و نااميد باشد.
همچنين، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: مِنَ الذُّنُوبِ ذُنُوبٌ، لاٰ تُغْفَرُ إِلّاٰ بِعَرَفٰاتٍ. 1
بخشى از گناهان، گناهانى هستند، كه جز در عرفات بخشيده نمىشوند.
امام رضا عليه السلام روايت مىكند، كه امام باقر عليه السلام بارها مىفرمود: مٰا مِنْ بِرٍّ وَلاٰ فٰاجِرٍ يَقِفُ بِجِبٰالِ عَرَفٰاتٍ فَيَدعُو اللّٰهُ الّاٰ اسْتَجٰابَ لَهُ، أمَّا الْبِرِّ فَفِي حَوٰائِجِ الدُّنْيٰا وَالْآخِرَةِ، أمَّا الْفٰاجِرِ فَفِي أمْرِ دُنيٰاهُ. 2
هيچكس از افراد نيكوكار و فاجر، در دامنۀ كوههاى عرفات وقوف و دعا نمىكند، مگر اين كه خداوند دعاى او را مستجاب مىگرداند، دربارۀ شخص نيكوكار، خداوند حاجتهاى دنيا و آخرت او را برآورده مىسازد، اما دربارۀ فاجر و گناهكار، خداوند حاجتهاى دنياى او را روا مىگرداند.
در روايت بسيار مهمّى مىخوانيم، كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: وقتى شب (يا شام) عرفه فرامىرسد، خداوند به فرشتگان مىگويد: بندگان مرا از مرد و زن مشاهده كنيد، كه ژوليده و غبارآلود، از هر نقطۀ دوردستى به اينجا براى اطاعت و عبادت من آمدهاند، در حالى كه هنوز رحمت و عذاب من، يعنى بهشت و دوزخ را نديدهاند (اينگونه راز و نياز دارند) اى