90

علت تفاوت ثواب حج

اين كه روايات ثواب حج در عين صحيح بودن با هم تفاوت دارند، با اين كه مردم از نظر مناسك وحدت عمل دارند، به خاطر اين است كه اشخاص از نظر حال و معرفت و كيفيت عمل با هم متفاوتند.

صاحب «آفاق الكعبه» - كه از مشايخ روايت اين حقير است و داراى هفتاد جلد كتاب علمى است - در حل تفاوت اخبار ثواب حج مى‌فرمايد :

تفاوت ثواب حج به اعتبار تفاوت معرفت اشخاص، تفاوت نيات و اعتقادات، تفاوت قوۀ دريافت افراد، تفاوت در ادب و خضوع، تفاوت در اخذ به آداب و هشيارى در برابر مقامات، تفاوت در فهم و دستگاه فهم، تفاوت در دستگاه گيرنده و دهندۀ اشخاص، تفاوت در عمق اثر حج در بنيۀ فكر اشخاص، تفاوت در وسعت زاويۀ نشر آثار متخذۀ دريافت شده در ديگران، تفاوت جهات ديگر و ديگر است. على هذا، ثواب حج در احاديث به تفاوت آمده، فاصله دو سر حد آن از هر قدمى « ده حسنه » تا « صد حسنه » تفاوتى است كه همه صدق و صحيح است.

در حج درجات پايين‌تر و پايين‌تر تا آخرين نقطۀ حد هم هست كه ثوابى نمى‌دهند، فقط خداوند به بركت اين كه در سپاه امن وارد وادى امن شده، تنها اهل و عيال او را از حادثه نگه مى‌دارد تا برگردد، چنين زائرى آن كس است كه حج او قبول نشده باشد.

اقسام حجاج

در من لا يحضره الفقيه آمده است:

حاجيان بر سه دسته‌اند :

دستۀ اول : كه نصيب و بهرۀ آنان افزون‌تر است و آن كسى است كه