322

نامۀ معاويه:

«بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحمٰنِ الرَّحيمِ، هذا كتاب للحسن بن علىّ، من معاوية بن أبي‌سفيان، إنّي صالحتك على أنّ لك الأمر من بعدي، و لك عهداللّٰه و ميثاقه و ذمّته و ذمّة رسوله محمّد صلى الله عليه و آله ، و أشدّ ما أخذه اللّٰه على أحد من خلقه من عهد و عقد (ان) لا أبغيك غائلة و لا مكروهاً و على أن أعطيك في كلّ سنةٍ ألف ألف درهم من بيت المال، و على أنّ لك خراج «فسا» و «درابجرد»، تبعث إليهما عما لك و تصنع بهما ما بدا لك». ¹

در اين نامه چند نكته قابل تأمل است:

1 - صلح يكجانبه و غير مشروط از سوى معاويه.

2 - امامت و زعامت پس از معاويه با امام حسن عليه السلام باشد.

3 - سوگندهاى آنچنانى در جهت اثبات صداقت معاويه.

4 - قول و قرار بر ايجاد آرامش اجتماعى و پرهيز از هرگونه غائله‌آفرينى و تفرقه افكنى.

5 - پرداخت مبلغ هزار ميليون درهم در سال، جهت تأمين مخارج امام عليه السلام .

6 - در اختيار قرار دادن خراج دو منطقه به امام حسن عليه السلام .

و - معاويه در پى نامۀ فوق، نامه‌اى ديگر نيز به‌سوى امام عليه السلام فرستاد و اين نامه عبارت بود از كاغذى سفيد كه فقط معاويه زير آن را امضا كرده بود و پيغام داده بود، هرگونه شروطى را كه مورد نظر تو است در آن بنويس. ²

* * *

با توجه به نكات فوق و وضعيت خاص آن روز، اگر امام عليه السلام از طريق امضاى صلح در برابر معاويه سدّى ايجاد نمى‌كرد، بى‌گمان معاويه به پيش مى‌تاخت و اساس و ريشۀ اسلام، اهل‌بيت و تشيع را بدون كم‌ترين زحمتى از ميان مى‌برد و بر اوضاع مسلط مى‌شد