273رستگارى است، لذا به جاى اينكه مواظب باشد، جلوتر آمد و سقوط كرد و پايش شكست. پس از آن بود كه نامۀ يزيد بدو رسيد. او به نامه‌رسان گفت: احوال مرا براى يزيد بازگو كن. ¹

* * *

مختار، از پيشتازان همراهى با امام بود و به قول بعضى از مورّخان، بيعت با امام از طريق مسلم بن عقيل در كوفه، در منزل مختار صورت گرفت. او در هنگام ورود امام به كربلا توسط ابن‌زياد در زندان «طاموره» محبوس گرديد ولى بعد از جريان كربلا با وساطت عبداللّٰه بن عمر آزاد شد. مختار در زندان با ميثم تمار هم‌بند بود. ميثم وى را بشارت آزادى و انتقام گرفتن از خون امام حسين عليه السلام داد. همان روز، نامه‌اى از شام به عبيداللّٰه در كوفه رسيد و در پى آن مختار آزاد شد و پس از چندى ميثم تمار را در كوفه به دار آويختند. ²

مختار همواره در فكر تلافى و خونخواهى بود. او دو سال بعد از مرگ يزيد (سال 66ه‍ .) به‌همراهى ابراهيم بن مالك اشتر، قيام مسلحانۀ خود را آغاز كرد و انتقام خون حسين عليه السلام و يارانش را از جنايتكاران گرفت. ³ مختار در گام نخست، به سراغ آن ده نفرى رفت كه بر بدن‌هاى شهدا اسب تاخته بودند. آنان را روى زمين خواباند و دست و پايشان را با ميخ‌هاى آهنين بر زمين كوبيد و به سوارانش دستور داد بر روى آنان بتازند.

مختار از قبيلۀ معروف «ثقيف» و پدرش - ابوعبيدة بن مسعود - از مسلمانان راستين بود كه در جنگ اعراب و ايران به شهادت رسيد. مختار، خود نيز در اين جنگ شركت داشت. منزل مختار محل و پايگاه قيام امام و بيعت با ايشان بود. او حدود هيجده ماه حكومت كرد و سرانجام توسط «مصعب» برادر عبداللّٰه بن زبير به شهادت رسيد. ⁴