104
«هركس كه ايمان به خدا و روز بازپسين دارد، يا بايد سخن نيك بگويد يا ساكت شود.»
و نيز فرموده است:
«رحم الله عبدا تكلم خيرا فغنم أو سكت عن سوء فسلم 1».
مشمول رحمت حق گردد آن بندهاى كه تكلّم به كلام نيك كند و از بركات آن بهرهمند شود و يا از سخن زشت، لب فرو بندد و از عواقب شوم آن سالم بماند.
پس بر حجّاج محترم است كه در همه حال و مخصوصاً در حال احرام، شديداً مواظب گفتار خود باشند و عمل فوقالعاده بزرگ و عزيز خود را فاسد و بىارزش نسازند. از دروغ و غيبت و دشنام و ناسزا، قسم خوردن و خودستايى و عيبجويى و استهزا، شوخىهاى ركيك و نيشدار و دلآزار، بپرهيزند و اين آيۀ كريمۀ قرآن را براى يكديگر بخوانند:
فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ. 2
«در اثناى حج، همبسترى و گناه و جدال جايز نيست.»
قال رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله :
«ان الرجل ليتكلم بكلمة فيضحك بها جلسائه يهوى بها ابعد من الثريّا». 3
«چهبسا، مرد سخنى مىگويد و همنشينان خود را مىخنداند، در حالتى كه بر اثر همان سخن، بيش از فاصلۀ زمين تا آسمان، از رحمت خدا، دور مىشود.»
(البتّه لطيفهگويىهاى ضمن صحبت براى انبساط روح و ادخال سرور در دل همراهان، بسيار خوب و ممدوح است؛ اما بايد دقت كرد كه از حد تجاوز نكند و به وقاحت نرسد.)
چه بسا شخص محرم، به آسانى بتواند از ساير محرّمات در حال احرام اجتناب كند، اما اجتناب از لغزشهاى زبان، براى او بسيار دشوار باشد كه اگر مراقبت شديد نكند، به سهولت، وارد مهلكۀ عظيمى مىشود و مبتلا به تبعات شوم زبان مىگردد. پس دقت فراوان لازم است و شايد ترجيح دادن سكوت بر سخن، به صلاح انسان نزديكتر باشد.