69ظلم و ستم كنند، ايشان را به شدّت از خود مىراند. گفتنى است كه در قرآن نامهاى: مكّه، بكّه، ام القرىٰ، بلد الأمين و بيت عتيق آمده است.
مؤلف در ارتباط با آيات 91 و 92 سورۀ آل عمران كه مىفرمايد:
«همانا نخست خانهاى كه بنا شد براى مردمان ، آن است كه در مكّه واقع است . با خير بسيار است و راهنمايى براى جهانيان در آن خانه است، نشانههاى روشن و نشان پاى ابراهيم ، و هر كه وارد آن خانه شود ايمن گردد .»
از على عليه السلام نقل كرده كه فرمود: منظور اين نيست كه نخستين خانۀ معمولى باشد يا نخستين پرستشگاه؛ زيرا نوح عليه السلام پيش از ابراهيم در خانههايى مىزيسته و عبادت مىكرده است و همچنين بود ابراهيم عليه السلام خانۀ كعبه نخستين خانهاى است كه در آن براى مردم نشانههاى روشن قرار داد؛ چون مقام ابراهيم و هر كه در آن خانه درآيد در زينهار است. و فرموده است كه وقتى ابراهيم مأمور ساختن خانه شد نمىدانست آن را در كجا و چگونه بنا كند، خداوند او را راهنمايى كرد و جبرئيل حجرالأسود را براى ابراهيم عليه السلام آورد. 1
خانهاى كه ابراهيم ساخت بعدها ويران شد و توسط عمالقه و جرهمىها و قريش براى بار سوم تجديد بنا گرديد.
ازرقى باچند واسطه از قتاده نقلكردهكه: ابراهيم واسماعيل عليهما السلام خانه رانساختند، چون مالى نداشتند و كسى هم به آنهاكمك نكرد، آنهافقط نشانه گذاشتند و برآن طواف كردند» 2
ابراهيم عليه السلام در ميانۀ خانه و طرف راست آن ، چاهى حفر كرد كه در واقع خزانۀ كعبه بود . مردم هداياى كعبه را در آن مىنهادند، بعدها عمرو بن لحىّ بت هبل را كه مورد پرستش قريش بود ، در كنار همان چاه نصب كرد.
مؤلّف گفته است كه آدم عليه السلام پيش از ابراهيم عليه السلام تمام اركان خانه را هنگام طواف