320رفتن به مقام ابراهيم را ندارى بايد با ديده حركت كنى و چشم خود را بر آن بسايى. در مروه بايد مروّت را تجربه كنى و در صفا با صفا شده باشى. فلسفۀ وقوف در عرفات واقف شدن بر معارف الهى است. فلسفۀ قربانى در منا قربان كردن و كشتن نفس پليد امّاره است و هدف از رمى جمرات راندن ديو هوا و هوس است از وجود خود. اگر حاجى در ضمن انجام اين اعمال و مناسك، به اين نكات توجه داشته باشد و چنان كند، كار حج وعمرۀ خود را به اتمام رسانده است.
با نقل داستان حج على بن موفق كه زياد به حج مىرفت و مژدهاى خوش به همۀ آنها كه به زيارت خانۀ خدا توفيق يافتهاند و خواهند يافت، سخن در باب شعر جامى را در ارتباط با حج و كعبه به پايان مىبريم.
علىّ بن موفّق كه زياد به حج مىرفت در يكى از سفرهاى خود وقتى به كعبه مىرسد، سر خود را به سنگ كعبه مىكوبد و با خداى خود به مناجات مىپردازد. جامى حكايت را بدان جهت نقل كرده است كه به همۀ زائران بيت اللّٰه اميد بدهد كه پروردگار حج آنها را مىپذيرد و مردم را تشويق و ترغيب به انجام حج و زيارت كعبه كند.
پور موفّق كه به توفيق حق