291
پوشيدهاى چو حاج تو احرام نيلگون
از شورانگيزترين و پر معنىترين اعمال و مناسك حجّ قربانى است كه به قربانگاه بردن اسماعيل را به ياد مىآورد و رسيدن ندا از جانب پروردگار و اثبات عبوديّت محض پدر و فرزند در مقابل فرمان الهى است. مولوى از قربانى چنين برداشتى دارد:
چون كه با تكبيرها مقرون شدند
مولانا فلسفۀ حج را ضمن نقل داستانهاى شيرين و شيوا نشان داده است؛ از جمله داستان حجّ بايزيد بسطامى را در دفتر دوم مثنوى آورده است كه وقتى بايزيد عزم حج داشت، شيخى به او گفت من كعبهام بر گرد من طواف كن!
با در راه پيرى را ديد:
پيش او بنشست و مىپرسيد حال