116از روزگاران قديم، حج بزرگترين نيروى وحدت آفرين اسلام و مؤثّرترين وسيلۀ ارتباط عمومى مؤمنان بوده و هست. تأثير اجتماعى اين سفر در برادران مؤمن و اهمّيت فوقالعادۀ آن، غير قابل انكار است.
فيليپ خليل حِتّى مىگويد:از همۀ اديان جهان، اين امتياز ويژۀ اسلام است كه بيش از هر ملّتى در نابود ساختن فواصل نژادى و رنگى و قومى...توفيق به دست آورده است.
به علاوه مراسم حج فرصتى ديگر ايجاد كرده است تا افكار و عقايد دينى ميان كسانى كه از مناطق دوردست مىآيند و در كشورشان وسائل ارتباط جديد نيست و صداى مطبوعات قوّت كافى ندارد، منتشر شود. 1
24 - تمدّن اسلام وعرب
دكتر گوستاولوبون نويسندۀ شهير و محقّق فرانسوى كه در قرن 19 و20 (1841 - 1931 ميلادى) مىزيسته، در كتاب تمدّن اسلام و عرب نوشته است: ابتدا در جزيرةالعرب دو نژاد سكونت داشتند؛ يكى يقطان از اولاد سام و ديگر اسماعيل فرزند ابراهيم عليهما السلام و مادرش هاجر، اولاد اسماعيل در سر حدّ فلسطين تا حجاز مسكن گزيدند و اينان اوّل طايفهاى هستند كه در مكّه حكومت راندند ومكّه در آن زمان بسيار ترقّى و رشد كرد، تا آنجا كه با صنعا - كه شهر معظمى بود - برابرى مىكرد و بر سر پايتخت شدن رقابت داشتند. 2
گوستاولومون مىنويسد: اگر اعراب خدايان متعدّدى داشتند، خيال معبودِ واحد و يكتا پرستى هم در آنها وجودداشت و همين زمينۀ مساعدى بود كه پيامبر صلى الله عليه و آله توانست يكتا پرستى را رواج دهد. او مىنويسد: در عربستان يك خانه پرستش مىشد كه نام آن كعبه بود و بر طبق روايات مأثوره، بناى آن به دست ابراهيم صورت گرفته است. تمام