79چهار ستون از منبر عرض مسجد است و زياده بر اينقدر از زيادىهاست كه در زمان خلفا بهم رسيده است. اصل منبر حضرت را در مسجد قبا نصب كردهاند حالا در مسجد حضرت، منبر مرمر است كه سلطان مراد درست كرده است.
مسجد حضرت رسول صلى الله عليه و آله چهار در دارد: اول باب بزرگ و آن را باب سلام مىگويند؛ دوم باب رحمت است؛ سيم باب النساء است، چهارم باب جبرئيل است كه در سمت بقيع است. در مدينه مسجدهاى متعددى كه مسجد نبى و مسجد على و مسجد ابوبكر و مسجد عمر مىگويند بسيار است؛ و حمام و باغ و نخلستان دارد؛ قلعۀ مظبوط دارد؛ در ميان قلعه قبر عبدالله پدر حضرت رسول خدا كه در ذقان الطوال، در يسار داخل باب مصرى، در خانه كه معروف است به بيت ابىالنبى صلى الله عليه و آله ؛ و قبر آن حضرت در صندوقى خرپشتى است در جوف آن ضريح چوبى كوچك. و قبر حضرت اسماعيل فرزند جعفر صادق عليه السلام معروف است و قبه دارد و متصل به ديوار قلعه مدينه است به سمت بقيع؛ و همچنين قبر مالك بن سنان وارد ابوسعيد خدرى كه از جمله شهداى احد است و قبرش در عين خارج از باب مصر است. خانه حضرت اميرالمؤمنين كه در شبكه خانۀ حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله و حوالى قبر مطهرۀ فاطمه است؛ و خانه امام زينالعابدين عليه السلام و امام جعفر صادق عليه السلام كه در حوالى مسجد حضرت رسول خداست؛ مسجد خلفاى اربعه كه در بالا اشاره شد در ميدان مناخه واقع است و مسجد حضرت نبى و ابوبكر و عمر و عثمان را تجديد كردهاند و مسجد حضرت امير عليه السلام خراب است و مناره دارد و هريك از مساجد مناره دارد. در ميان شهر مدينه بازار خوب و يك حمام جديد ساختهاند كه امسال سنۀ 1255 تمام شده است و مدارس و دكاكين خوب دارد و چشمۀ خوب دارد و خربزه و هندوانه و انگور و ترنج و ليمو و شفتالو و انجير و موز كه چيزى است بسيار لذيذ دارد و بادنجان و سربات و كاهو خوب حاصل مىشود.
از باب جمعه كه بيرون روى، قبرستان بقيع است؛ دورش حصارى دارد و درهاى متعدد دارد، ليكن بستهاند و هميشه يك در گشاده مانده است، دربان دارد، از هر يك نفر از اهل ايران در قديم پنج قروش مىگرفتند؛ امسال كمترين بندگان محمدهاشم خرف مرحوم ميرزااسماعيل تبريزى نشاكى چارمنار حسب الأمر خداوندگارى ايلچى مختار مشهور به