318
بيان اطراف مدينه طيبه
جبل احد در طرف شمالى مدينه به مسافت دو ساعت واقع و اين كوه منفصل و رنگش قرمز و طرف شمال و شرقش اقرب به مدينه است و در حول و حوشش مزارع اهل مدينه مى‌باشد. و در امتداد راه احد، كوه مسمّى به سلع واقع است كه غارى هم در اين كوه سلع است، بعضى منسوب به حضرت رسول‌الله و بعضى به حضرت ولى‌الله مى‌دانند و كوه سلع نيز منقطع و مابين شمال و مغرب مدينه و در شرقى وادى بطحان واقع گرديده.
و قبر محمد صاحب نفس الزكيه ابن عبدالله الحسن بن الحسن عليه السلام در نزديكى كوه سلع واقع است. مابين شمال و مغرب به فاصله ربع ساعت مسجد الفتح پيغمبر مى‌باشد و مشهر است كه سورۀ مباركه «انا فتحنا لك فتحاً مبيناً» در اينجا به حضرت نازل گرديده 1 و در پهلويش مسجد حضرت سلمان فارسى رضى الله عنه كائن است و مسجد فتح در دامنۀ غربى كوه سلع است كه به طرف وادى است و كوه مزبور فاصله ميانه مدينه منوره و ميانه مسجد فتح است كه آن را مسجد احزاب و مسجد اعلى نيز گويند و در طرف قبله مسجد فتح، چهار مسجد ديگر است كه همه را مساجد فتح گويند.
و ثنيّات الوداع هم دو تپه كوچكى است كه يكى از آنها اتصال به سلع دارد و راه شام كه حجاج و قوافل مى‌ايند از مابين كوه احد و سلع از «قريه بركه» است.
و قلعه توپخانه در بالاى كوهى است كه مجاور كوه سلع است كه مشرف بر ميدان است كه در آنجا حجّاج شام منزل مى‌كنند. چنانچه مذكور شد به زبان عربى مناخه گويند يعنى بار انداز. و نيز قريه معروف به «صدقه» در راه احد واقع و در حولش اين قراء به بُعد يك ساعت و كمتر متوالياً واقع گرديده: العيون، ام‌صدير، الغابه، بركه، چنان بيان شد از بركه عبور حاج شامى است.
با فاصله سه ربع ساعت از مدينه مرقد حضرت حمزه سيدالشهدا، اسدالله و اسد