182 جسمى است زمين به هفت اندام

شام ارض وسيع معروفى است، طولش از فرات تا برّ عريش بيست منزل و عرض آن از جبل طى است با بحر روم و آن بقعه از اراضى مقدسه است، هرچند در اين ازمان اخرالزمان نفوس خبيثه در آن جاى گرفتند و بر سادات ميامين خلق تلخ و ناگوار گذشت و لكنها مهبط انبياء الله و معبد اوصيائه و قبورهم و آثارهم الى ما شاءالله، وفى كتابه الكريم:

يا قوم ادخلو الارض المقدسه (مائده 21)؛ ونجيناه ولوطاً الى الارض التى باركنا (انبياء 71)؛ و لسليمان الريح عاصفه يجرى بامره الى الرض التى باركنا (انبياء 81؛ وجعلنا بينهم و بين القرى التى باركنا (سباء 18).

وقيل فى وجه تسميته شاماً انه واقع فى شمال القبله، والشام اسم للشمال كما ان اليمن واقع فى يمين القبله فسمى يمن، و انه نزل فيه سام بن نوع عليه السلام وفى السريانى سين (را) شين خوانند.

بلاد معروف آن مملكت فلسطين و اردن و ايليا كه بيت‌المقدس و قدس خليل است. و حمص واقع بين دمشق و حلب، و هو به نام حمص بن سام؛ و مردمش معروف به حماقت، و صاحب معجم گويد: از فساد آب و هوايش عقل را فاسد مى‌كند. ² اين جمله كلمات سابقين است دربارۀ شام. ولى (اگر) سخن‌هاى عصرى بخواهيم دربارۀ آن شهر بگوييم و به مسلك امروزى سلوك كنيم بايد شمه از حالات حاليه آن شهر دلربا بيان كنيم به شرط آنكه خواننده هوس عارض نشود و خود را مطمئن بدارد.

شام قصر بزرگى است محخاط به جناتى كه تجرى فيها الانهار، باعث آبادى آن شهر عمده