127شود تا اگر كسى راه را گم كرد بتوانند او را براحتى راهنمايى كنند. صحراى عرفات در سال تنها يك روز شاهد حضور قريب دو ميليون حاجى سعودى و خارجى است. پيش از اين درختى در كار نبوده اما در طى چند سال گذشته اين بيابان برهوت شاهد درختكارى گستردهاى است كه همۀ آنها بيش از چهار پنج سال از عمرشان نمىگذرد.
چادرهاى سفيد كشورها در ميان درختان سرپا شده و فرش مختصرى بر روى زمين.
حجاج داخلى و كسانى كه از شيخنشينهاى ماشين سوارى خود آمدهاند چندان سامانى ندارند بلكه در هر گوشهاى در كنار خيابان سايبانى به درخت يا تير چادر كاروانها زده به استراحت پرداختهاند. كوههاى پراكنده اطراف شاهد حضور سفيدپوشانى است كه دلبستگى خاصى به بالا رفتن روى آنها دارند. در طول راه شاهد بودم كه زائرى بر بلندى كوهى به تنهايى آرميده بود. جبل الرحمة نيز كه در نزديكى محل اسكان ايرانىهاست سفيدپوش، هم از احرام زائران و هم چترهاى سفيدى كه بر سر گرفتهاند.
امروز هوا ابرى است و به همين دليل تا حدودى خفه. اگر ابر نباشد قاعدتاً آفتاب سوزنده است. به هر حال با گذشتن از خيابانهاى متعدد، عرفات را دور زديم تا در محل موعود پياده شديم و پس از اسكان به خرودن صبحانه پرداخته. عرفات آداب غذايى خاص خود را دارد و يكى از رسمىترين آنها هندوانه خنك است كه براى تسكين درجه حرارت بدن زائران به آنان تقديم مىشود. غذا نيز نوعاً ساده و بدون پيرايه و فاقد زمينههايى است كه مسموم شدن را به همراه داشته باشد.
قدمى در اطراف زدم چند زن بادبزن مى فروشند، بايد در اين روز تجارت خوبى باشد اما نه در ميان ايرانيان. چترفروشى نيز رواج دارد اما در ميان ايرانيان كه چتر را فقط براى باران بكار بردهاند، چاذبهاى ندارد. گاه در كنار خيابان ماشين «سبيل» يا «سبيل الله» هست كه آب و گاه آبميوه توزيع مىكند و هجوم و حمله مردم براى گرفتن اين هديه خادم حرمين شريفين!. اكنون ساعت 10/5 است، هنوز سيل جمعيت به عرفات سرازير است در اينجا بيشترين ارزش را آب و يخ دارد.
ماشينهاى بزرگ، يخ توزيع مىكنند با كارتى كه مطوفى داده است. گداها نيز فراوانند، يا دست ندارند يا پا؛ از نمونههايى كه در مسجدالحرام ديدم، در عرض نيم ساعت