225در اينكه گروه زيادى از خويشان و بستگان زائران چشمانتظار آمدن حاجى از سفر و چشمروشنى هستند، شكى نيست. اتفاقاً اين امر، نشانه گرايشهاى زيباى دينى و مذهبى مردم و جوانان ماست كه با حاجى و سوغاتىهاى مكّه و مدينه بهگونهاى ديگر برخورد مىكنند؛ آن را مقدس و عزيز مىشمارند. بنابراين اصل آن لازم و ضرورى است. اگر شادىها و خوشىهاى ما، رنگ دينى و مذهبى بگيرد، خيلى از نابهنجارىهاى اخلاقى و رفتارى كاهش مىيابد.
اما هر كار خوب، اگر با تدبير و برنامهريزى با آن برخورد نكنيم، ممكن است از جهت اصلى منحرف شود و آثار و پيامدهاى پيشبينى نشدهاى به همراه داشته باشد. ضرر و زيان زائران بهعلت ناآشنايى با قيمتها و كيفيت اجناس از آسيبهاى بسيار محتمل خريدهاى زياد و مكرر در بازارهاى مكّه و مدينه است. تقلب و چندقيمتى بودن اجناس از پديدههاى رايج در سالهاى اخير بوده كه زائران بسيارى را متضرر و پشيمان كرده است.
اين كارشناس اجتماعى در پايان چند توصيه مهم را مطرح كرد:
1. زائرانى كه با قيمت كالاها و كيفيت آنها آشنا نيستند، حتماً پيش از خريد با زائران آشنا و خبرۀ كاروان مشورت يا به همراه آنان براى خريد بروند.
2. از خريد كالاى گرانقيمت و سنگين و حجيم خوددارى كنند؛ چون هم در انتقال و جابهجايى آسيبپذيرند و هم خدمات پس از فروش و گارانتى ندارند و امكان تبديل و تعويض آنان نيز وجود ندارد.
3. زائران مدينهاول كه قرار است به مكّه مشرف شوند، تلاش كنند كه بار خود را سنگين و حجيم نكنند. زائران مكّه نيز كه بعد از اعمال به مدينه مىآيند، سعى كنند با پرهيز از خريدهاى سنگين و حجيم، بار خود را در سفر سنگين نكنند.
4. از خريد كالاها و هدايايى كه مشابه آنان با همين قيمت يا كمتر در ايران