302
وقوف در عرفات
هنگام رسيدن حاجيان به اين دشت،هر يك از همراهان دو محمل،در خيمه‌هاى ويژۀ خود-كه در نزديكى«جبل الرحمه»و در امتداد محل اقامت ساير حجاج كه با اختلاف نژادى برپا گرديده است-مستقر مى‌كردند.دامنۀ كوه از بالا تا جبل الرحمه، پوشيده از حاجيان عرب است كه به صورت فشرده در دل كوه،گروهى بالاتر از گروه ديگر،همانند سنگى روى سنگ ديگر قرار مى‌گيرند.
ساير حاجيان نيز خيمه‌هاى خود را طورى در ميانۀ دشت و در كنار هم قرار مى‌دهند كه مكانى را خالى-از افراد ايستاده يا نشسته-نمى‌بينيم؛در حالى كه آنها شتران و چهار پايان خود را هم در كنار خويش نگهدارى مى‌كنند.
گروه‌هايى از حاجيان هم بر نقطۀ بلند اين دشت دور هم جمع گرديده‌اند كه هر گاه كسى براى قضاى حاجت بخواهد اقدام كند در سختى قرار مى‌گيرد و توان حركت از ميان آن همه جمعيت را ندارد.در صورتى كه-مولاى ما-شريف صحراى عرفات را به خيابان‌هاى افقى متعددى تقسيم كرده و در ميانۀ آن خيابان اصلى قرار مى‌داد و هر قسمت را به گروهى از حاجيان اختصاص داده،همچنين آنان جايگاهى را در پشت خيمه‌ها به شتران و چهارپايان اختصاص مى‌دادند،و نيز حدود و قسمت تعيين شده‌اى براى هر يك از گروه‌هاى حاجيان مشخص مى‌گرديد كه موظف بودند از آن حدود تجاوز ننمايند و حتى ساربانان نيز در بستن افسار شتران خود بايد در محدودۀ اختصاصى مربوط به خود قرار مى‌گرفتند؛آنها گروهى را نيز از سوى جمع تعيين مى‌كردند تا در اجراى اين مسايل دقت لازم را به عمل آورند و موجب رفاه و آسايش همه مردم گردند كه در نتيجه آن اقدامات مورد رضاى پروردگار و فرشتگان نيز قرار مى‌گرفت.دولت شريف وظيفه دارد كه حاجيان مستقر در اين دشت را زير نظر داشته باشد و وسايل رفاه و آسايش آنان را نيز فراهم نمايند.