277و در شأن نزول اين آيۀ شريفه نوشته‌اند كه در ايّام جاهليّت يا در بدو اسلام، زمانى كه اهل مكّه از اعمال حجّ فارغ مى‌شدند جمع مى‌شدند در مِنىٰ، [ و] مى‌شمردند مفاخر و اثرهاى آباء سلف خود را، و ذكر مى‌كردند ايّام قديمه و نعمتهاى بزرگ ايشان را، و به يكديگر با اين كلمات فخر مى‌كردند، پس خلّاق احديّت با اين آيۀ شريفه آنها را امر فرمود كه ذكر نمايند خداى خودشان را در اين موضع عوض ذكر پدران خود، بلكه زياده از آن، و مأمور به اين شدند كه ذكر نمايند و بشمارند نعمتهاى ظاهرى و باطنى را، و شكر نمايند در مقابل آن نعمتها؛ بجهت اينكه هر چند پدران ايشان را نعمتها هست نسبت به آنها ولكن نعمتهاى الٰهى در نزد ايشان اعظم و افخم است، و او است مُنعم حقيقى، و تمام نعمتها راجع بر آن ذات اقدس است 1.
فايدة : بدان كه انعقاد نطفۀ مقدّسۀ جناب رسول خدا صلى الله عليه و آله از قرارى كه نوشته‌اند نه ماه كشيده بجهت اينكه مادرش، آمنه بنت وهب، در شب جمعه هجدهم جمادى الاخرىٰ به آن حضرت حامله شده در مِنىٰ نزد جمرۀ وسطٰى، و در ماه ربيع الاوّل متولّد شد.
الفصلُ الثّاني وَ الثّلاثُون در وداع بيت اللّٰه الحرام
بدان كه چون حاجّ از اعمال مذكورۀ مِنىٰ فارغ شد مستحبّ است بجهت وداع بيت مراجعت نمايد به مكّه، و اينكه داخل شود به خانۀ كعبه، و در بارۀ مردان مستحبّ مؤكّد است كه داخل كعبه شود (بخلاف زنان كه در بارۀ آنها تأكيد نيست مثل مردان)، و مؤكّد است در بارۀ كسى كه اوّل سفر حجّ او باشد.
و در حديث است كه : داخل شدن در كعبه داخل شدن است به رحمت خدا، و بيرون آمدن از بيت بيرون آمدن است از گناهان، و سبب اين است كه خداوند عالم نگاه مى‌دارد او را از گناهان در بقيّۀ عمر، و مى‌آمرزد گناهان گذشته را 2.
و مستحبّ است در آن چند چيز :