123به طيب خاطر 1 خلافت مى‌دادم و به لجاج رسانيدم، او قبول نكرد و به وليعهدى من هم راضى نبود، و آنچه شدنى بود شد، امّا محبّتى كه من با پسر او مى‌كنم بجهت فضل و كمال او است كه با وجود صغر سن، علم و فضلش از همه بيشتر است. گفتند : او را در اين كم سالى علم از كجا به هم رسيد، و با كدام فاضل و دانشمند گفتگو كرد كه حال او ظاهر شود ؟ اگر خليفه در اكرام بِجِدّ 2 است بايد صبر كند تا او مدّتى درس بخواند و علم و فقهى به هم رساند. مأمون گفت : من به حال او داناترم از شما؛ علمِ ايشان لدُنّى است و كسبى نيست، اگر خواهيد امتحان كنيد. گفتند : روزى مقرّر فرما و از علما كسى را اختيار نما كه از علم و فقه و شريعت از او سؤال كند. مأمون گفت : فلان روز را مقرّر كردم كه اجتماع كنيد، و خود شما از علما هر كه را مى‌خواهيد انتخاب نماييد. پس، از نزد مأمون با شعف تمام بيرون آمدند، پس، از ميان علماى عصر، يحيى بن أكثم را كه در آن وقت قاضى بغداد بود، و سرآمد فضلاى عصر، و در علم فقه و حديث از همه مقدّم، و اعتبارش از ساير علما بيشتر بود انتخاب نمودند، و با او قرار كردند كه به آن امر اقدام نمايند. و در روز موعود، جميع اعيان و علما و اهل ملل و اديان را طلبيدند، مأمون بر تخت حكومت نشسته گفت كه آن حضرت عليه السلام را طلب كنند، و نزديك به خود بجهت او مسند انداخته [ بود] ، چون آن حضرت عليه السلام حاضر شد برخاسته 3 تعظيم كرد و بجاى خود نشانيد. پس يحيى متوجّه مأمون شده گفت : امير مرا رخصت مى‌دهد كه از ابوجعفر عليه السلام سئوالى كنم ؟ مأمون گفت : اين مجلس بجهت همين منعقد شده، هرچه خواهى بپرس. پس يحيى متوجّه حضرت شده گفت : رخصت مى‌دهى كه مسئله بپرسم ؟ فرمود :
«سَلْ عَمّٰا شِئٰتَ» : هرچه خواهى بپرس. پس گفت : چه مى‌گويى در باب