135نكته مهمى كه اينجانب مىخواهم به شما برادران و خواهران از هر كشور و ملت كه هستيد بگويم اين است كه حج، نعمتى الهى است كه بر نسلهاى مسلمان ارزانى شده است. قدردانى و شكرگزارى آن را زياد مىكند و ناسپاسى و قدرنشناسى آن را از مسلمين مىگيرد و اين همان عذاب شديد الهى است كه:
«ولئن كفرتم ان عذابى لشديد».
گرفته شدن حج به اين نيست كه از مسلمانان كسى به حج نرود، بل به اين است كه مسلمانان از منافع بيشار آن، محروم بمانند، و زياد شدن آن به اين نيست كه هر سال گروههاى بيشترى حج كنند، بل به اين است كه از منافع آن بهرهمند شوند كه:
ليشهدوا منافع لهم.
خوب است بدرستى بينديشيم، آيا جهان اسلام توانسته است از منافع حج برخوردار شود؟ و اساساً اين منافع چيست؟ حجّ درست مىتواند تحوّلى درونى در يكايك مسلمين پديد آورد و روحتوحيد و ارتباط با خدا واعتماد به او و ردّ همه بتهاى درون و برون وجود آدمى ( كه همان هواها و هوسهاى پست كننده و قدرتهاى اسير كننده آدمىاند)، و نيز احساس قدرت و اعتماد به نفس و رستگارى و فداكارى را در آنان پديد آورد، و چنين تحولى است كه از هر انسانى، موجودى شكست ناشناس و تهديد و تطميع ناپذير مىسازد.
و نيز حج درست مىتواند از اعضاى جدا افتاده امت اسلامى، پيكرهاى واحد و كارآمد و نيرومند بسازد، آنان را با هم آشنا و از حرفها و دردها و پيشرفتها و نيازهاى يكديگر، آگاه كند و تجربههاى آنان را متبادل سازد، اگر حج با توجه به اين هدفها و نتايج، برنامهريزى مىشد، و در اين برنامهريزى دولتها و علما و