59«بعضى از محقّقين گفتهاند: در فرمايش رسول خدا صلى الله عليه و آله (إلّا إلى ثلاثة مساجد) مستثنىٰ منه محذوف است. لذا يا يك مفهوم عامّى در تقدير گرفته مىشود و معناى حديث اين است: «باربندى و مسافرت نمىشود به مكانى به قصد هر امرى مگر به مساجد سه گانه»، و يا يك مفهومى اخّص از آن در تقدير گرفته مىشود. احتمال اوّل ممكن نيست، زيرا موجب مىشود باب سفر براى تجارت، صلۀ رحم، تحصيل علم و ساير موارد بسته شود. پس احتمال دوم درست است. و بهتر اين است كه لفظى در تقدير گرفته شود كه با مستثنا مناسبت بيشترى داشته باشد و آن لفظ اين است كه «باربندى و مسافرت نمىشود به مسجدى مگر مساجد سه گانه.» در اين صورت نظر كسانى كه مسافرت به قصد زيارت قبر پيامبر صلى الله عليه و آله و صلحا را ممنوع مىدانند، باطل مىشود.»
ثانياً: حديث «لاتشدّ الرحال» در صحيح بخارى از ابوهريره و ابوسعيد خدرى به صورت نفى «لاتشدّ» وارد شده است. 1 و در صحيح مسلم از ابوسعيد به صورت نهى «لاتشدّوا» و از ابوهريره به صورت نفى «لاتشدّ» روايت شده است. 2
و به احتمال بسيار زياد روايت مسلم از ابوسعيد به صورت