218جايز دانست؟
پاسخ آن است كه، پيامبر در اين حديث، به قسم خاصى كه در آن عصررواج داشته و به بتهايى مانند لات و عزى قسم مىخوردهاند، نظر دارند. مؤيد اين مدعى، روايتى است كه خود كتاب سنننسايى از پيامبر اسلام صلَّى اللّٰه عليه و آله و سلَّم نقل كرده است:
«من حلف فقال فى حلفه باللات و العزى فليقل لا اله الاّ اللّه». 1
«هر كس به لات و عُزّى سوگند خورد، فوراً بگويد لا اله الاّ اللّه».
در روايت ديگرى از پيامبر صلَّى اللّٰه عليه و آله و سلَّم آورده است:
«لا تحلفوا بآبائكم و لا بامّهاتكم و لا بالانداد». 2
«به پدران و مادران و بتها، سوگند نخوريد».
حديث نخست نشان مىدهد كه هنوز رسومات جاهلى در برخى افراد وجود داشته و آنان به بتها و اصنام قسم مىخوردهاند كه پيامبر صلَّى اللّٰه عليه و آله و سلَّم براى از بين بردن اين روحيات، دستور دادند بعد از قسم به بتها، كلمۀ«لا اله الاّ اللّه» را بر زبان جارى سازند.
حديث دوم نيز بيانگر اين نكته است كه منع پيامبرصلَّى اللّٰه عليه و آله و سلَّم از قسم خوردن به پدران و مادرانشان، به دليل مشرك بودن آنهاست. مؤيد