61سرزمين هاى مختلف مسلمان ذكر شد ، مطابق است ، طرحى كلى از اين جغرافياى تاريخى ، يا پراكندگى جغرافيايى تشيع در جهان امروز ، در اطلس تاريخى اديان ، ويراسته مرحوم اسماعيل فاروقى عرضه شده است . ¹

اصولاً بايد توجه كرد كه شيعه به عنوان اپوزيسيون و مخالف نظام حاكم شناخته مى شد و نظام هاى سياسى براى سركوب بلكه ريشه كن كردن آنها ، به آنان لقب « روافض » داده بودند . به عنوان نمونه ، سلطان محمود غزنوى پس از تسلط بر شرق خراسان ، به ريشه كن كردن دو گروه ، يكى شيعه و ديگرى معتزله همت گمارد ، چندان كه آثار علمى و كتابخانه هاى آنان را از بين برد تا اثرى از تشيع و معتزله باقى نماند . او پيوسته اهل حديث و كراميه را تقويت مى كرد ، و شيعه و معتزله را دشمن اصلى خود مى دانست . ²

صلاح الدين ايوبى ، پس از خيانت به فاطميان ، تصميم بر قتل عام شيعه