56رشد تشيع در ايران ، به قوّت و ضعف خلافت عباسى در بغداد بستگى داشت . در قرن چهارم ، حكومت بغداد از هر جهت تضعيف شده بود ، تا آنجا كه در سال 325منطقه اى جز بغداد تحت سيطره خلافت عباسى نبود . 1 اين سبب شد كه آل بويه حكومت خود را از شيراز تا بغداد گسترش دهند و بيش از يك قرن بر اين منطقه حكومت كنند و چون تمايلات شيعى داشتند ، دست شيعه را در تبليغ باز گذاشتند و به تدريج نهال تشيع در اكثر نقاط ايران ، حتى سيستان و بلوچستان ، رشد كرد .
در قرن هفتم اسلامى ، مغولان با سركوب خلافت عباسى ، قدرت را به دست گرفتند . و يكى از نوادگان چنگيز به نام سلطان محمد خدابنده ، تشيع را برگزيد و مذهب شيعه به سان ديگر مذاهب از رسميت برخوردار شد ، با اين كه اكثريت جمعيت را سنيان تشكيل مى دادند ، هسته هاى شيعى در غالب نقاط ايران ، از شرق تا غرب رو به رشد نهاد ، ولى رسميت مذهب تشيع و انزواى ديگر مذاهب ، در عصر صفوى ها از آغاز قرن دهم شروع شد .
با توجه به سير اجمالى تشيع در ايران ، مى توان به بى پايگى اين نظريه كه ايرانيان براى انتقام جويى از اعراب سنى ، تشيع را برگزيدند ، پى برد .