1) اخبار مكّة ، ازرقى : ج 2 ص 33-35 ، اخبار مكّة ، فاكهى : ج 1 ص 456 ش 1000.

2) فتح البارى : ج 3 ص 169 ، علل الشرائع : ص 423 ح 1.

3) اخبار مكّة ، فاكهى : ج 1 ص 454 ش 995.

4) ر . ك : آخر كتاب (نقشۀ شمارۀ 5) .

5) جامع الأحاديث ، قمى : ص 71 به نقل از موسى بن إبراهيم از امام كاظم عليه السلام از پدرانش عليهم السلام .

6) تاريخ بغداد : ج 6 ص 328 ش 3371 ، تاريخ دمشق : ج 52 ص 217 ح 10993 ، الفردوس : ج 2 ص 159 ح 2808 همگى به نقل از جابر بن عبد اللّٰه ، كنز العمّال : ج 12 ص 215 ح 34729 ؛ عوالى اللآلى : ج 1 ص 51 ح 75 به نقل از ابن عباس .

7) الفردوس : ج 2 ص 159 ح 2807 به نقل از أنس ، كنز العمّال : ج 12 ص 217 ح 34744 .

8) المجازات النبويّة : ص 444 ح 361 ، بحار الأنوار : ج 99 ص 228 ح 30 . سيّد رضى رحمه الله در تشريح اين فرمودۀ امام عليه السلام مى‌گويد : اين گفته ، مجازى است و منظور اين است كه حجرالأسود ، جهتى از جهات تقرّب به خداوند است . هر كس آن را استلام كند و به آن دست بزند ، به طاعت خداوند متعال نزديك شده است و گويى به آن چسبيده و در كنارش است . پس امام - كه درود و سلام بر او باد - ، دست راست را به جاى طاعت گذاشته كه با آن ، به خداوند سبحان ، تقرّب حاصل مى‌شود و البته به طريق مَجاز و وسعت در معنا ؛ زيرا خوى عرب چنين است كه هر گاه كسى از آنها بخواهد به دوستش نزديك شود و با او در آميزد و مأنوس باشد ، با وى مصافحه مى‌كند و دستش را در دستِ او مى‌گذارد . ما در بارۀ خداوندِ متعالِ قديمِ ازَلى ، مى‌دانيم كه نزديك شدن به او محال است . پس لازم است كه براى نزديكى جُستن به او ، از طريق طاعت و رضايت او وارد مى‌شويم . آن حضرت - كه درود و سلام بر او باد - ، وقتى دست راست را مطرح كرده ، در پىِ آن ، پهلو و كنار را آورده تا حقّ فصاحت را به جا آورده باشد و بلاغت را به اوج رسانده باشد .