104
در حال طواف در طرف چپ او باشد؛ يعنى همانگونه كه همۀ مسلمانان طواف مىكنند، بنابراين اگر در حال طواف رو به كعبه باشد، يا عقب عقب برود، صحيح نيست.(م، ص243)
[210] در مقابل گوشههاى كعبه، هنگام دور زدن، در طرفى كه حِجر اسماعيل قرار دارد، اگر در حالى كه بهطور متعارف دور مىزند، شانۀ چپ از طرف كعبه منحرف شود، اشكال ندارد.(1)(م580 و581)
[211] اگر به سبب زيادى جمعيت و مزاحمت طواف كنندگان مقدارى از دور زدن، خلاف متعارف شد؛ مثلاً رو به كعبه حركت كرد، يا پشتش به طرف كعبه واقع شد، يا عقب عقب طواف كرد، بايد آن مقدار را جبران كند و از سر بگيرد.(2)(م584)
وارد نشدن در حِجر اسماعيل عليه السلام
[212] حجر اسماعيل، فضايى است بين كعبه و ديوارى
آيةاللّٰه تبريزى : خانه خدا در تمام حالتهاى طواف بايد در طرف چپ باشد، پس اگر مقدارى اين چنين نبود، آن مقدار، از طواف شمرده نمىشود.
آيةاللّٰه مكارم : بهتر است بهجاى اينگونه كارهاى غيرمتعارف؛ مانند همۀ مسلمين طواف كند و حضور قلب داشته باشد و با خداوند راز و نياز كند.
آيةاللّٰه سيستانى : اگر بر اثر ازدحام جمعيت نتواند برگردد، و آن مقدار را جبران كند، مىتواند بدون قصد طواف برود و از همانجا شوط را كاملاً اعاده كند.