76همان ماليات را مىتوان به جاى ماليات «جزيه» حساب كرد؛ زيرا «جزيه» از ماده «جزاء» به معناى چيزى است كه حكومت اسلامى به عنوان هزينه و پاداش دفاع از آنها مىگيرد.
2. محارب؛ گروهها يا كشورهايى هستند كه با مسلمانان در جنگ و ستيزند و از هيچگونه كار شكنى بر ضدّ آنان كوتاهى نمىكنند. اينها كافران حربى هستند كه مسلمانان هيچگونه تعهدى در مقابل آنها ندارند.
3. معاهد؛ غير مسلمانانى هستند كه با دولت اسلامى مناسبات دوستى دارند. سفير مبادله كرده، گاه پيمانهاى تجارى، اقتصادى و فرهنگى دارند و يا از طريق سازمانهاى بينالمللى در برابر يكديگر تعهدهايى سپردهاند. همه اينها مصداق «معاهده» است و بايد طبق تعهداتى كه دولت اسلامى با آنها بهطور مستقيم يا غير مستقيم، از طريق سازمانهاى بين المللى دارد، رفتار نموده و احترام متقابل را رعايت نمايند.
4. مهادن؛ كشورهايى است كه با دولت اسلامى نه در حال جنگاند و نه پيمانى با آنها دارند، نه سفير مبادله كرده و نه معاهدهاى بستهاند. نسبت به يكديگر مزاحمتى ندارند. دولت اسلامى در برابر چنين كشورهايى نيز بايد رعايت اصول انسانى و اخلاقى را داشته باشند. 1 از آنچه گذشت روشن مىشود كه مسلمانان علاوه بر اهل كتاب، با غير مسلمانانى كه از روابط خصمانه پرهيز دارند، مناسبات و روابط دوستانه برقرار مىكنند. در اين ميان، «اهل ذمه» از مقام و منزلت بيشترى برخوردارند؛ چه اين كه، اينان در داخل سرزمينهاى اسلامى و در پناه دولت اسلامى زيست مىكنند و با مسلمانان روابط و داد و ستد بيشترى دارند.
قرآن كريم نه تنها از مجادله و آزار و اذيت اينان نهى مىكند. 2 بلكه اجازه داده است از طعام و غذاى آنان استفاده كرده، و با زنان اهل كتاب ازدواج نمايند:
( اَلْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰاتُ وَ طَعٰامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتٰابَ حِلٌّ لَكُمْ وَ طَعٰامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ وَ